ԱԱՀ հաշվանցման հետ կապված

Հարգելի Արտակ`
Համաձայն ԱԱՀ-ի մասին օրենքի 26-րդ հոդվածի և «ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԻ ՄԱՍԻՆ» ՀՀ ՕՐԵՆՔԻ ՈՐՈՇ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ» ՀՐԱՀԱՆԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 2 մայիսի 2002 թ. N 02/577 ՀՀ ՊԵՏԱԿԱՆ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐԻ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՀՐԱՄԱԻ 14.2 կետի.

Մատակարարների հարկային հաշիվներում (ներմուծման դեպքում՝ մաքսային հայտարարագրերում) առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները` օրենքով սահմանված կարգով հաշվանցման (պակասեցման) ենթակա չեն օրենքի 7 հոդվածի համաձայն ԱԱՀ-ով չհարկվող (հարկվող օբյեկտ չհամարվող) գործարքներ (բացառությամբ նույն հոդվածի 3-րդ կետով սահմանված դեպքերի), օրենքի 15 հոդվածի համաձայն ԱԱՀ-ից ազատված գործարքներ (գործառնություններ) իրականացնելու դեպքերում, ինչպես նաև այնպիսի գործարքներ իրականացնելիս, որոնց վրա չի տարածվում «Ավելացված արժեքի հարկի մասին» ՀՀ օրենքի գործողությունը:
Սույն կետում նշված դեպքերում մատակարարների հարկային հաշիվներում (ներմուծման դեպքում՝ մաքսային հայտարարագրերում) առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները միացվում են ապրանքները ձեռք բերելու գնին կամ արտադրության ու շրջանառության ծախքերին: Մատակարարների հարկային հաշիվներում (ներմուծման դեպքում՝ մաքսային հայտարարագրերում) առանձնացված ԱԱՀ-ի գումարները միացվում են ապրանքները ձեռք բերելու գնին կամ արտադրության ու շրջանառության ծախքերին նաև այն դեպքերում, երբ ավելացված արժեքի հարկի գծով արտոնություններ կիրառվում են ՀՀ միջազգային համաձայնագրերին համապատասխան:

Սույն կետում նշված՝ տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված գործարքներին ուղղակիորեն վերաբերող ձեռքբերումների մասով նախորդ հաշվետու ժամանակաշրջաններում հաշվանցված ԱԱՀ-ի գումարները ենթակա են վերաձևակերպման և պետք է միացվեն ապրանքների կամ ծառայությունների ձեռքբերման գնին կամ արտադրության ու շրջանառության ծախքերին:

Սույն կետի կիրառման առումով ուղղակիորեն վերաբերող ձեռքբերումներ են համարվում՝
ա) ապրանքների մատակարարման գործարքների մասով, տվյալ ապրանքների ձեռքբերումները և այդ ապրանքների իրացման հետ կապված տեղափոխման, փաթեթավորման, պահպանման գծով ձեռքբերումները (ստացված ծառայությունները).
բ) արտադրանքի մատակարարման գործարքների մասով, այդ արտադրանքի արտադրության համար անմիջականորեն օգտագործված հումքի և նյութերի, արտադրված ապրանքների իրացման հետ կապված տեղափոխման, փաթեթավորման, պահպանման գծով ձեռքբերումները.
գ) սույն կետում նշված` ծառայությունների մատուցման հետ անմիջականորեն կապված ձեռքբերումները:

Եվ միաժամանակ ԱԱՀ-ի մասին օրենքի 27-րդ հոդվածի և «ԱՎԵԼԱՑՎԱԾ ԱՐԺԵՔԻ ՀԱՐԿԻ ՄԱՍԻՆ» ՀՀ ՕՐԵՆՔԻ ՈՐՈՇ ԴՐՈՒՅԹՆԵՐԻ ՎԵՐԱԲԵՐՅԱԼ» ՀՐԱՀԱՆԳԸ ՀԱՍՏԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 2 մայիսի 2002 թ. N 02/577 ՀՀ ՊԵՏԱԿԱՆ ԵԿԱՄՈՒՏՆԵՐԻ ՆԱԽԱՐԱՐԻ ՀՐԱՄԱԻ 15.2 կետի համաձայն
Այն դեպքերում, երբ ձեռքբերումների մի մասը վերագրվում են տվյալ հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված գործարքներին, սակայն հնարավոր չէ դրանք ուղղակիորեն վերագրել ԱԱՀ-ով հարկվող (այդ թվում` ԱԱՀ-ի զրոյական դրույքաչափով հարկվող), ԱԱՀ-ով չհարկվող (հարկման օբյեկտ չհամարվող կամ հարկից ազատված) հարկից ազատված գործարքներին, ինչպես նաև այն գործարքներին, որոնց վրա չի տարածվում «Ավելացված արժեքի հարկի մասին» ՀՀ օրենքի գործողությունը, հաշվանցման ենթակա է այդ ձեռքբերումների (օրինակ` ընդհանուր արտադրական, ընդհանուր տնտեսական ծախսերի գծով ձեռքբերումների) գծով մատակարարների կողմից դուրս գրված հարկային հաշիվներում առանձնացված ԱԱՀ-ի ընդհանուր գումարի այն մասը, որը համապատասխանում է հաշվետու ժամանակաշրջանում իրականացված բոլոր գործարքների (գործառնությունների) ընդհանուր շրջանառության մեջ (առանց ԱԱՀ-ի) հարկվող գործարքների (գործառնությունների, այդ թվում՝ զրոյական դրույքաչափով հարկվող) շրջանառության (առանց ԱԱՀ-ի) տեսակարար կշռին:

Ուսումնասիրելով վերո նշված իրավական ակտերը` հանգում ենք այն եզրահանգմանը, որ ՀՏ տեսուչը իրավացի է, քանի որ պակասեցումները կիրառելու հաշվետու ժամանակաշրջանում տնտեսվարող սուբյեկտը պետք է առանձնացված հաշվառում վարի ուղղակի ձեռքբերումների մասով (Տես` ԱԱՀ-ի մասին օրենքի 26-րդ հոդված) և անուղղակի ձռքբերումների մասով (Տես` ԱԱՀ-ի մասին օրենքի 27-րդ հոդված), և պակասեցում տալուց միաժամանակ պետք է կիրառվեին ԱԱՀ-ի մասին 26 և 27-րդ հոդվածով սահմանված դրույթները: