Անի․
Բարև ձեզ, ընկերությունը մատուցված ծառայությունների համար հաշիվ է դուրս գրել գործընկերոջը: Պայմանագրի համաձայն տրվել է կանխավճար: Միևնույն ժամանակ պայմանագրով նախատեսվում է, որ վճարման ենթակա գումարը իրենից ներկայացնելու է մատուցված ծառայությունների դիմաց դուրս գրված հաշվով սահմանված գումարից հանելով տրված կանխավճարի գումարը և կանխավճարի տրամադրման դիմաց հաշվարկված լրացուցիչ գումարը: Այսինքն բացի կանխավճարից պահվելու է նաև ինչ-որ չափի գումար: Այդ լրացուցիչ պահված գումարը շահութահարկի առումով հնարավո՞ր է ծախս համարել, թե՞ ոչ:
կարելի է ,այլ գործառնական ծախս երևի
Բարև ձեզ:
Այս հարցի պատասխանը և հարկային հետևանքները կախված են նրանից, թե պայմանագրով իրավաբանորեն և տնտեսագիտական բովանդակությամբ ինչպես է որակվում այդ «լրացուցիչ պահվող գումարը»։
ՀՀ հարկային օրենսգրքի տրամաբանությամբ՝ շահութահարկով հարկման բազան որոշելիս համախառն եկամուտը կարող է նվազեցվել, եթե առկա է պատշաճ փաստաթղթավորում և հիմնավորվածություն: Դիտարկենք հիմնական հնարավոր տարբերակները.
**1. Գումարը որպես Տոկոսային ծախս (կանխավճարի օգտագործման դիմաց)**
Եթե պայմանագրով այդ գումարը դիտարկվում է որպես տրամադրված կանխավճարի (որպես ժամանակավորապես ներգրավված միջոցի) դիմաց հաշվարկվող տոկոս, ապա այն կարող է համարվել ֆինանսական ծախս և նվազեցվել շահութահարկի բազայից։ Սակայն այստեղ պետք է հաշվի առնել ՀՀ հարկային օրենսգրքի 111-րդ և 112-րդ հոդվածներով սահմանված սահմանափակումները (օրինակ՝ ծախսագրվող տոկոսների առավելագույն չափը չի կարող գերազանցել ՀՀ ԿԲ կողմից սահմանված բանկային տոկոսի հաշվարկային դրույքի կրկնապատիկը):
**2. Գումարը որպես Զեղչ (կանխավճար տրամադրելու համար)**
Եթե հաշվարկված լրացուցիչ գումարն իրականում կանխավճար տրամադրելու (վաղաժամկետ վճարման) դիմաց տրվող զեղչ է, ապա այն ոչ թե առանձին ծախս է, այլ պետք է դիտարկվի որպես **եկամտի (հասույթի) նվազեցում**: Այս դեպքում ճիշտ կլինի դուրս գրել **ճշգրտող հաշվարկային փաստաթուղթ** (ճշգրտող հարկային հաշիվ կամ հաշիվ վավերագիր), որով կնվազեցվի ի սկզբանե դուրս գրված ծառայությունների արժեքը, և համապատասխանաբար կնվազի Ձեր համախառն եկամուտը:
**3. Գումարը որպես Տույժ կամ տուգանք**
Եթե դա պայմանագրով նախատեսված որևէ հատուկ պայմանի համար հաշվարկված տույժ է, այն ևս կարող է նվազեցվել համախառն եկամտից, եթե կապված է տնտեսական գործունեության հետ և պատշաճ փաստաթղթավորված է:
**Կարևոր պայման.**
Անկախ այն բանից, թե որ տարբերակն է կիրառվում, ծախս (կամ եկամտի նվազեցում) ճանաչելու համար **միայն պայմանագրի կետը բավարար չէ**։ Հարկային օրենսգրքի 55-րդ հոդվածի համաձայն՝ անհրաժեշտ է, որ պահումը պատշաճ կերպով փաստաթղթավորվի (կազմվի երկկողմանի ակտ, հաշվարկ-տեղեկանք, փոխադարձ հաշվարկների ակտ կամ դուրս գրվի ճշգրտող հաշիվ), որտեղ հստակ կերևա հաշվարկված գումարի բնույթն ու չափը։
*Խորհուրդ ենք տալիս պայմանագրի կոնկրետ ձևակերպումը ցույց տալ Ձեր կազմակերպության հաշվապահին կամ հարկային մասնագետին՝ տվյալ իրավիճակին համապատասխան ճիշտ փաստաթղթաշրջանառությունն ապահովելու և հարկային ռիսկերից խուսափելու համար։*